Cô Giáo Đưa Dự Án Tin Học Vươn Ra Thế Giới: Khi Công Nghệ Trở Thành Cầu Nối Phát Triển Kỹ Năng Sống

Trong giáo dục, công nghệ không chỉ giúp bài giảng trở nên trực quan và sinh động hơn. Khi được sử dụng đúng cách, công nghệ còn có thể trở thành công cụ để người dạy kết nối kiến thức, phát triển kỹ năng và tạo ra những trải nghiệm học tập có giá trị thực tiễn.

Câu chuyện về cô Nguyễn Thị Phương, giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương (Hà Nội), là một ví dụ đáng chú ý. Từ mong muốn giúp giờ học Tin học bớt nhàm chán, cô đã phát triển một dự án tăng cường năng lực dạy kỹ năng sống cho giáo viên mầm non thông qua công nghệ thông tin.

Sau 15 tháng triển khai, dự án không chỉ được ghi nhận trong nước mà còn lọt Top 50 sản phẩm được đánh giá cao tại cuộc thi Giáo viên sáng tạo trên nền tảng công nghệ thông tin năm 2019, trước khi tiếp tục được đưa đến một sân chơi đổi mới giáo dục toàn cầu.

Từ một giờ học Tin học đến một ý tưởng giáo dục liên ngành

Là giảng viên Công nghệ thông tin, cô Nguyễn Thị Phương thường tìm cách đổi mới phương pháp giảng dạy bằng cách kết hợp kiến thức Tin học với những lĩnh vực khác.

Ý tưởng về dự án bắt đầu hình thành vào tháng 8/2019, khi cô đọc thông tin về những sự cố liên quan đến trẻ mầm non trong quá trình học các kỹ năng thoát hiểm. Cô nhận thấy một vấn đề đáng quan tâm: kỹ năng sống rất cần thiết với trẻ nhưng việc trang bị năng lực để giáo viên có thể truyền đạt những kỹ năng này một cách hiệu quả vẫn còn nhiều khoảng trống.

Qua khảo sát sinh viên sư phạm mầm non, giáo viên và phụ huynh, cô nhận thấy nhiều sinh viên chưa thực sự chú trọng việc lồng ghép kỹ năng sống vào các bài dạy. Trong khi đó, không phải trường mầm non nào cũng có giáo viên chuyên biệt phụ trách lĩnh vực này.

Từ đó, một câu hỏi được đặt ra:

Liệu có thể biến chính môn Tin học thành phương tiện giúp sinh viên vừa thành thạo công nghệ, vừa học cách xây dựng những bài giảng kỹ năng sống hấp dẫn cho trẻ?

Đó chính là điểm khởi đầu của dự án.

Khi Tin học không còn chỉ là Word, Excel hay PowerPoint

Thay vì dạy Tin học theo cách truyền thống, cô Phương đưa các chủ đề kỹ năng sống trở thành nội dung xuyên suốt quá trình học.

Các nhóm kỹ năng được lựa chọn gồm giao tiếp, giải quyết vấn đề, tự lập, kỹ năng thoát hiểm và xử lý tình huống.

Với mỗi nhóm kỹ năng, sinh viên được yêu cầu sử dụng nhiều công cụ công nghệ để xây dựng một bộ học liệu hoàn chỉnh.

Paint có thể được sử dụng để sáng tác tranh hoặc minh họa nội dung bài học. Word giúp sinh viên xây dựng giáo án. PowerPoint trở thành công cụ thiết kế bài giảng điện tử. Bên cạnh đó, sinh viên còn được tiếp cận Office 365, các công cụ lưu trữ, nhật ký học tập, phần mềm chỉnh sửa hình ảnh và video.

Mục tiêu không chỉ là giúp sinh viên biết sử dụng phần mềm.

Quan trọng hơn, họ phải biết cách ứng dụng công nghệ để giải quyết một vấn đề giáo dục cụ thể.

Đây cũng chính là tinh thần của giáo dục đổi mới: công nghệ không phải đích đến, mà là phương tiện để tạo ra trải nghiệm học tập tốt hơn.

15 tháng biến ý tưởng thành dự án có tác động

Thách thức lớn nhất của cô Phương là thời lượng học phần Tin học chỉ 45 tiết, mỗi tuần một buổi. Làm thế nào để vừa truyền tải kiến thức công nghệ, vừa giúp sinh viên hiểu và thực hành kỹ năng sống là một bài toán không đơn giản.

Cô lựa chọn một giải pháp: đưa một phần nội dung lên môi trường trực tuyến để sinh viên tự học trước và sau giờ học.

Cô tự quay các video hướng dẫn sử dụng Paint, Word, PowerPoint và nhiều công cụ khác, sau đó chia sẻ miễn phí trên kênh YouTube cá nhân.

Quá trình thực hiện dự án có thời điểm khiến cô gần như phải làm việc liên tục bên máy tính. Áp lực công việc, thời gian và gia đình khiến cô từng nghĩ đến việc dừng lại.

Nhưng những phản hồi từ sinh viên đã trở thành động lực.

Đó là những chia sẻ về việc sinh viên được giáo viên hướng dẫn đánh giá cao khi đi thực tập, có thể sử dụng nhiều công cụ hơn, thậm chí được các thầy cô tại trường nhờ hướng dẫn lại.

Những phản hồi ấy cho thấy dự án không chỉ tồn tại trên giấy. Nó bắt đầu tạo ra sự thay đổi trong năng lực của người học.

Từ Top 50 Việt Nam đến hành trình kết nối quốc tế

Cuối năm 2019, sau hơn hai tháng triển khai trong lớp học, cô Phương quyết định hoàn thiện hồ sơ tham dự cuộc thi Giáo viên sáng tạo trên nền tảng công nghệ thông tin do Cục Công nghệ thông tin và Microsoft Việt Nam tổ chức.

Kết quả, dự án lọt Top 50 sản phẩm được đánh giá cao nhất toàn quốc.

Ban đầu, cô từng dự định dừng lại ở đó. Tuy nhiên, với sự động viên của nhà trường và gia đình, cô tiếp tục đưa dự án tham gia cuộc thi đổi mới sáng tạo trong giáo dục toàn cầu do HundrED tổ chức.

Ở giai đoạn quốc tế, dự án tiếp tục được hoàn thiện về hình thức, nội dung trình bày và cách ứng dụng công nghệ. Việc chuyển toàn bộ hồ sơ sang tiếng Anh cũng trở thành một thử thách mới.

Đặc biệt, trong bối cảnh Covid-19, nhóm dự án phải chuyển phần lớn hoạt động sang trực tuyến.

Thay vì xem đây chỉ là một trở ngại, cô Phương đã biến môi trường online thành cơ hội để mở rộng kết nối.

Một buổi giao lưu trực tuyến giữa 8 trường mầm non và các chuyên gia tại Việt Nam, Thái Lan, Ấn Độ và Sri Lanka được tổ chức chỉ trong khoảng 4 ngày chuẩn bị. Các điểm cầu cùng chia sẻ kinh nghiệm dạy kỹ năng sống cho trẻ và thực hành những hoạt động liên quan đến Tết cổ truyền Việt Nam.

Từ một dự án trong lớp học, ý tưởng đã bắt đầu trở thành một mô hình kết nối giáo dục xuyên quốc gia.

Hơn 2.500 giáo viên và 1.200 trẻ được tiếp cận

Sau 15 tháng, dự án đã hỗ trợ hơn 2.500 giáo viên, giúp khoảng 1.200 trẻ mầm non tiếp cận các nội dung về kỹ năng sống và phương pháp giảng dạy mới.

Kho học liệu được phát triển với 12 bộ chủ đề và hơn 300 tài nguyên.

Điều đáng nói là dự án không bắt đầu từ một tham vọng lớn lao về quốc tế hóa. Nó xuất phát từ một vấn đề rất cụ thể:

Làm thế nào để một giờ học Tin học trở nên có ý nghĩa hơn với sinh viên?

Từ câu hỏi đó, một mô hình giáo dục liên ngành được hình thành. Tin học kết nối với kỹ năng sống. Kỹ năng sống kết nối với giáo dục mầm non. Giáo viên được nâng cao năng lực. Sinh viên có thêm năng lực công nghệ. Trẻ em được tiếp cận những bài học trực quan và thực tế hơn.

Đó chính là cách một ý tưởng giáo dục có thể tạo ra tác động vượt ra ngoài phạm vi một lớp học.

Tinh thần “Education for Impact” trong MuoiBa SaoSang Ecosystem

Câu chuyện của cô Nguyễn Thị Phương cũng gợi mở một hướng tiếp cận phù hợp với tinh thần của MuoiBa SaoSang Ecosystem: phát triển con người thông qua giáo dục, tri thức, công nghệ và những dự án tạo tác động xã hội.

Một dự án giáo dục có giá trị không nhất thiết phải bắt đầu từ một nguồn lực lớn. Nó có thể bắt đầu từ một vấn đề thực tế, một câu hỏi đúng và một người đủ kiên trì để thử nghiệm giải pháp.

Từ góc nhìn đó, câu chuyện “Cô giáo đưa dự án Tin học vươn ra thế giới” không chỉ là câu chuyện về một cuộc thi quốc tế. Đây còn là câu chuyện về đổi mới phương pháp giáo dục, phát triển năng lực giáo viên, ứng dụng công nghệ và lan tỏa tri thức vì cộng đồng.

Trong định hướng tiếp theo, cô Phương mong muốn bổ sung ngôn ngữ ký hiệu cho tài liệu và đưa hệ thống học liệu lên nền tảng LMS, hướng tới việc mở rộng khả năng tiếp cận cho trẻ khiếm thính, khiếm thị và những người học không có điều kiện đến trường.

Đó cũng là một trong những bài học quan trọng nhất từ hành trình này:

Một ý tưởng giáo dục chỉ thực sự tạo ra tác động khi nó có khả năng được chia sẻ, tiếp cận và tiếp tục phát triển trong cộng đồng.

Và đôi khi, hành trình đưa một dự án “vươn ra thế giới” không bắt đầu từ một sân khấu quốc tế.

Nó bắt đầu từ một lớp học nhỏ, một người thầy tận tâm và một mong muốn rất giản dị: giúp người học học tốt hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn cho cộng đồng.