THỊ NGỌC LINH – NHÀ GIÁO DỤC TIÊN PHONG KIẾN TẠO KHÔNG GIAN HỌC TẬP TỪ CỘNG ĐỒNG

Từ một điểm trường tại Quế Sơn, Quảng Nam, Thị Ngọc Linh đã cùng học sinh xây dựng “Thư viện Xanh” – một không gian học tập do chính các em tham gia khởi xướng và vận hành. Câu chuyện của Linh cho thấy giáo dục không chỉ diễn ra trong lớp học, mà còn có thể bắt đầu từ một cuốn sách, một dự án nhỏ và sự chủ động của cộng đồng.

Thư viện Xanh – khi học sinh trở thành người kiến tạo

Tại huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam, một không gian học tập đặc biệt đã dần hình thành với tên gọi Thư viện Xanh. Sau hơn một năm triển khai, dự án đã huy động khoảng 5.500 đầu sách và cấp “vé thông hành” cho gần 400 thành viên.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng sách hay quy mô thành viên, mà ở cách không gian này được vận hành. Thư viện trở thành nơi để học sinh chủ động đề xuất ý tưởng, tổ chức hoạt động và cùng nhau tạo ra những trải nghiệm học tập mới.

Các hoạt động như “Lớp học an toàn trên không gian mạng, nhà truyền thông tài ba”, “Trải nghiệm Tiếng Anh – Châu lục và các quốc gia trên thế giới”, “Thư viện Xanh Tour”… được chính học sinh cấp 2 khởi xướng và tham gia vận hành.

Đằng sau mô hình này là Nguyễn Thị Ngọc Linh, một trong những nhà giáo dục tiên phong (Fellow) của Doanh nghiệp Xã hội Teach For Viet Nam (TFV – Giảng dạy vì Việt Nam).

Với Linh, giáo dục không đơn thuần là truyền đạt kiến thức. Đó còn là hành trình tạo ra môi trường để học sinh được khám phá, trải nghiệm, hợp tác và từng bước trở thành người chủ động tạo ra giá trị cho chính cộng đồng của mình.

Hai năm “bước ra khỏi vùng an toàn”

Hành trình của một Fellow Teach For Viet Nam không bắt đầu bằng một lớp học quen thuộc hay một môi trường dễ dàng.

Trong khoảng thời gian hai năm, các Fellow lựa chọn “bước ra khỏi vùng an toàn” để đến làm việc tại những điểm trường công lập còn nhiều khó khăn. Tại đây, họ thực hiện công việc giảng dạy như một giáo viên, đồng thời triển khai những sáng kiến và dự án phát triển cộng đồng.

Ngọc Linh cũng đã trải qua hành trình như vậy tại Quế Sơn.

Bên cạnh công việc dạy học, Linh dành thời gian phát triển những hoạt động giúp học sinh mở rộng cơ hội học tập và rèn luyện năng lực. Thư viện Xanh là một trong những sáng kiến tiêu biểu cho cách tiếp cận đó.

Từ một dự án về sách, thư viện dần trở thành không gian để học sinh thực hành tiếng Anh, truyền thông, kỹ năng số, giao tiếp, tổ chức hoạt động và làm việc nhóm.

Đây cũng là một ví dụ cho thấy dự án giáo dục có thể trở thành dự án phát triển cộng đồng, khi người học không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà trở thành một phần của quá trình thiết kế và tạo ra thay đổi.

Teach For Viet Nam và hành trình thu hẹp bất bình đẳng giáo dục

Câu chuyện của Ngọc Linh nằm trong một hành trình rộng hơn của Teach For Viet Nam.

Theo thông tin được chia sẻ, 17 nhà giáo dục tiên phong của TFV hiện công tác tại 15 trường công lập ở những khu vực còn nhiều khó khăn tại Quảng Nam và Đồng Tháp. Trong hai năm, họ vừa giảng dạy, vừa triển khai các sáng kiến cộng đồng với mục tiêu mở rộng cơ hội phát triển cho học sinh.

Mục tiêu không chỉ là giúp trẻ em nông thôn và vùng xa nâng cao năng lực Tiếng Anh, STEM và tư duy khởi nghiệp, mà còn phát triển những năng lực quan trọng như giao tiếp, hợp tác, sáng tạo, giải quyết vấn đề và tư duy cầu tiến.

Quan trọng hơn, những năng lực này được kỳ vọng có thể tiếp tục phát triển một cách bền vững nhờ sự tham gia của chính cộng đồng.

Hành trình ấy được bắt đầu từ năm 2016, với 14 nhà giáo dục tiên phong đầu tiên tại các điểm trường ở Tây Ninh. Theo những số liệu được chia sẻ, đến nay chương trình đã có 97 Fellow, đồng thời tác động đến hơn 36.000 học sinh, 3.000 giáo viên và 2.000 phụ huynh thông qua các dự án cộng đồng.

Những con số này phản ánh một quá trình tích lũy dài hạn, trong đó mỗi Fellow đóng góp một phần vào mục tiêu lớn hơn: tạo thêm cơ hội để trẻ em được học tập, phát triển năng lực và nhìn thấy những khả năng mới của chính mình.

Fellow không chỉ là giáo viên

Điểm đặc biệt của mô hình Teach For Viet Nam nằm ở việc vai trò của Fellow không dừng lại ở việc đứng lớp.

Ngoài các tiết học, các nhà giáo dục tiên phong có thể tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa như hát, kịch, đọc sách, quay phim, phỏng vấn, thi tiếng Anh; tổ chức chiếu phim khoa học, Ngày hội gia đình, Nông dân tí hon, Vườn rau 4.0…

Họ cũng chia sẻ những phương pháp giảng dạy mới với giáo viên trong trường thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, thực hành dự án cộng đồng và phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo địa phương để phát triển các câu lạc bộ giáo viên năng động.

Qua đó, một Fellow vừa là người dạy học, người thiết kế trải nghiệm, người triển khai dự án và người kết nối cộng đồng.

Để chuẩn bị cho hành trình hai năm, ứng viên trải qua hai giai đoạn đào tạo. Giai đoạn đầu kéo dài khoảng 6–8 tuần với chương trình đào tạo chuyên sâu cùng chuyên gia trong và ngoài nước. Giai đoạn tiếp theo là thực hành giảng dạy tại địa phương, nhận sự theo dõi và phản hồi từ chuyên gia và đội ngũ đào tạo.

Đây cũng là quá trình rèn luyện năng lực lãnh đạo thông qua trải nghiệm thực tế.

Từ trải nghiệm giáo dục đến năng lực lãnh đạo

Một trong những giá trị nổi bật của hành trình Fellow là cơ hội phát triển năng lực lãnh đạo.

Các trụ cột thực hành được nhấn mạnh gồm yêu thương và kết nối; lắng nghe và xây dựng tầm nhìn; học tập và thiết kế trải nghiệm; điều phối và thử thách; phản tư và tự phát triển.

Những năng lực ấy không chỉ phục vụ công việc giảng dạy mà còn có thể trở thành nền tảng cho hành trình nghề nghiệp và đóng góp xã hội lâu dài.

Nhiều Fellow sau hai năm đã tiếp tục theo đuổi giáo dục hoặc các lĩnh vực liên quan. Theo thông tin được chia sẻ, hơn 70% trong số 97 Fellow tiếp tục theo đuổi con đường giảng dạy, trong khi khoảng 30% hoạt động trong các lĩnh vực giáo dục hoặc những vị trí có liên quan đến tạo ảnh hưởng.

Trường hợp của Nguyễn Ngọc Ân, STEM Fellow khóa 2018–2020, là một ví dụ. Sau hai năm tham gia chương trình, anh tiếp tục phát triển sự nghiệp trong lĩnh vực giáo dục và trở thành Giám đốc của doanh nghiệp xã hội YourE, đơn vị hỗ trợ học sinh, sinh viên tiếp cận các chương trình tiếng Anh với chi phí thấp.

Điều đó cho thấy một chương trình Fellowship có thể không chỉ tạo ra tác động trong thời gian tham gia, mà còn mở ra một hành trình dài hơn về nghề nghiệp, lãnh đạo và Social Impact.

Ngọc Linh và bài học về một “khởi đầu nhỏ”

Câu chuyện của Thị Ngọc Linh tại Quế Sơn có thể được nhìn nhận như một minh chứng cho sức mạnh của những khởi đầu nhỏ.

Một thư viện bắt đầu từ sách.

Một hoạt động bắt đầu từ một ý tưởng của học sinh.

Một lớp học bắt đầu từ mong muốn giúp các em có thêm cơ hội trải nghiệm.

Và một hành trình hai năm có thể trở thành nền tảng cho nhiều năm tiếp theo của một người trẻ trong lĩnh vực giáo dục và phát triển cộng đồng.

Từ góc nhìn của MuoiBa SaoSang Ecosystem, những câu chuyện như Thị Ngọc Linh đặc biệt có ý nghĩa bởi chúng cho thấy phát triển con người và tạo tác động xã hội không nhất thiết phải bắt đầu từ những dự án lớn.

Đôi khi, thay đổi bắt đầu từ việc một người trẻ lựa chọn bước ra khỏi vùng an toàn, đến một cộng đồng mới, lắng nghe nhu cầu thật sự của người dân, đồng hành cùng trẻ em và cùng họ tạo ra những giải pháp phù hợp.

Thư viện Xanh vì thế không chỉ là một thư viện. Đó còn là một không gian thực hành năng lực, nơi học sinh được trao cơ hội trở thành người kiến tạo.

Và hành trình của Ngọc Linh cũng gợi mở một thông điệp quan trọng: giáo dục có thể thay đổi cuộc sống của một đứa trẻ, nhưng một cộng đồng giáo dục cùng hành động có thể tạo ra những thay đổi rộng lớn hơn.

Từ một “khởi đầu nhỏ” kéo dài hai năm, một Fellow có thể tiếp tục viết nên hành trình mới – trong giáo dục, trong cộng đồng và trong chính mục tiêu tạo ra giá trị cho xã hội.