DOANH NGHIỆP KẾT HỢP KINH DOANH & SOCIAL IMPACT: Doanh nhân Phạm Việt Hoài và hành trình tạo cơ hội việc làm cho người khuyết tật

Trong hành trình xây dựng một xã hội bao trùm, nơi mỗi người đều có cơ hội phát triển và đóng góp, doanh nghiệp xã hội đang ngày càng cho thấy vai trò quan trọng. Không chỉ tạo ra sản phẩm và doanh thu, những mô hình này còn hướng đến việc giải quyết các vấn đề xã hội bằng chính hoạt động kinh doanh của mình.

Câu chuyện của doanh nhân Phạm Việt Hoài – nhà sáng lập Kym Việt là một ví dụ đáng chú ý. Từ trải nghiệm của chính một người khuyết tật vận động, ông đã xây dựng Kym Việt trở thành một mô hình tạo việc làm, đào tạo nghề và trao cơ hội để nhiều người khuyết tật có thể tự tin hơn, độc lập hơn và từng bước làm chủ cuộc sống.

Từ trải nghiệm cá nhân đến khát vọng tạo cơ hội cho người khuyết tật

Kym Việt được thành lập năm 2013 bởi doanh nhân Phạm Việt Hoài, một người khuyết tật vận động. Trước khi thành lập doanh nghiệp, ông đã có công việc kinh doanh tương đối ổn định và đủ khả năng chăm lo cho bản thân, gia đình.

Tuy nhiên, Kym Việt ra đời không đơn thuần xuất phát từ mục tiêu kiếm tiền hay làm giàu. Động lực lớn hơn của người sáng lập là mong muốn làm một điều có ý nghĩa cho cộng đồng người khuyết tật.

Đó cũng là một vấn đề mà ông Hoài từng trực tiếp trải nghiệm: định kiến xã hội dành cho người khuyết tật.

Trong nhiều trường hợp, khi nhìn thấy một người sử dụng xe lăn, người ta dễ mặc định rằng họ nghèo khó, cần được giúp đỡ hoặc chỉ có thể sống dựa vào người khác. Nhưng thực tế, khuyết tật không đồng nghĩa với việc một con người mất đi năng lực lao động, khả năng sáng tạo hay giá trị của mình.

Từ góc nhìn đó, Kym Việt lựa chọn một cách tiếp cận khác: không đặt người khuyết tật vào vị trí của người nhận hỗ trợ, mà tạo điều kiện để họ trở thành người lao động, người sáng tạo và người tạo ra giá trị.

Kym Việt: Đào tạo, dạy nghề và tạo việc làm bằng mô hình kinh doanh thực chất

Kym Việt tập trung vào việc đào tạo, dạy nghề và tạo việc làm cho người khuyết tật thông qua hoạt động sản xuất thú nhồi bông và đồ lưu niệm.

Điểm đáng chú ý của mô hình nằm ở triết lý rất rõ ràng: tạo ra sản phẩm thật, kinh doanh thật và cạnh tranh bằng chất lượng.

Những sản phẩm thủ công của Kym Việt được thực hiện với sự tỉ mỉ và chăm chút cao. Từ những con thú nhồi bông đáng yêu đến các sản phẩm lưu niệm được thiết kế theo nhu cầu của khách hàng, mỗi sản phẩm đều phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng và tính thẩm mỹ.

Một trong những sản phẩm tiêu biểu là sao la nhồi bông, hình ảnh gắn với SEA Games 31. Sản phẩm này từng được Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính mang làm quà tặng trong chuyến công tác tại Hoa Kỳ.

Không chỉ được các lãnh đạo lựa chọn làm quà tặng, sản phẩm của Kym Việt còn được nhiều doanh nghiệp sử dụng làm quà tặng dành cho nhân viên, khách hàng và đối tác. Vietnam Airlines cũng từng đặt mô hình máy bay bằng vải nhồi bông để làm quà tặng nhân dịp kỷ niệm 27 năm thành lập.

Những câu chuyện đó cho thấy một điều quan trọng: sản phẩm được tạo ra bởi người khuyết tật hoàn toàn có thể đáp ứng những tiêu chuẩn cao của thị trường.

“Làm thật, kinh doanh thật” – nền tảng của một doanh nghiệp xã hội

Một trong những thông điệp đáng chú ý trong câu chuyện Kym Việt là quan điểm: doanh nghiệp dù được sáng lập và vận hành bởi người khuyết tật nhưng sản phẩm và dịch vụ không được phép trở thành một sản phẩm “khuyết tật” về chất lượng.

Đây là tư duy có ý nghĩa đặc biệt đối với sự phát triển của doanh nghiệp xã hội.

Thay vì sử dụng hoàn cảnh của người khuyết tật để kêu gọi lòng thương hại, Kym Việt lựa chọn cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm khách hàng.

Khách hàng mua sản phẩm vì sản phẩm đẹp, chất lượng và phù hợp với nhu cầu. Doanh nghiệp tạo doanh thu từ thị trường. Người lao động nhận thu nhập từ năng lực và công việc của mình.

Qua đó, giá trị xã hội được tạo ra ngay trong chính hoạt động kinh doanh.

Đây chính là một trong những đặc điểm quan trọng của social enterprise – doanh nghiệp xã hội: giải quyết vấn đề xã hội không chỉ bằng hoạt động thiện nguyện mà bằng một mô hình có khả năng tạo ra giá trị kinh tế và duy trì tác động lâu dài.

Mở rộng cơ hội nghề nghiệp: từ xưởng sản xuất đến quán cà phê

Không dừng lại ở hoạt động sản xuất thú nhồi bông và đồ lưu niệm, từ năm 2017, Kym Việt tiếp tục mở thêm các quán cà phê nhằm đa dạng hóa cơ hội nghề nghiệp cho người có hoàn cảnh đặc biệt.

Tại đây, khách hàng có thể trải nghiệm một không gian được vận hành bởi những nhân viên là người điếc.

Không có những lời chào đon đả theo cách thông thường, nhưng sự chuyên nghiệp, thân thiện, đồ uống và không gian vẫn tạo nên trải nghiệm tích cực cho khách hàng.

Mô hình này mang lại một giá trị quan trọng: người khuyết tật không chỉ có thể làm việc trong những công việc được xã hội mặc định là “phù hợp”, mà hoàn toàn có thể tham gia nhiều lĩnh vực khác nhau nếu được đào tạo và trao cơ hội.

Từ sản xuất, dịch vụ đến giao tiếp với khách hàng, mỗi công việc đều có thể trở thành một môi trường để người khuyết tật phát triển năng lực và khẳng định giá trị bản thân.

Từ tạo việc làm đến thay đổi nhận thức xã hội

Một điểm đặc biệt khác trong hoạt động của Kym Việt là các chương trình trải nghiệm dành cho học sinh, sinh viên và du khách.

Thay vì chỉ giới thiệu về người khuyết tật bằng những câu chuyện lý thuyết, Kym Việt tạo điều kiện để người tham gia trực tiếp trải nghiệm một số khó khăn mà người khuyết tật có thể gặp phải trong cuộc sống.

Đó có thể là thử di chuyển bằng xe lăn, mặc áo bằng một tay, giao tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu hoặc tự tay làm những sản phẩm lưu niệm.

Những trải nghiệm trực tiếp có khả năng tạo ra sự thay đổi rất khác biệt.

Một đứa trẻ từng e dè trước người khuyết tật có thể nhận ra rằng họ không hề đáng sợ hay xa cách. Một trải nghiệm nhỏ có thể giúp trẻ hiểu hơn về sự khác biệt, từ đó hình thành thái độ đồng cảm và cách ứng xử phù hợp hơn.

Đó cũng là cách Kym Việt góp phần thay đổi nhận thức xã hội: không nói thay người khuyết tật, mà tạo ra không gian để xã hội gặp gỡ, tương tác và hiểu họ bằng trải nghiệm thật.

“Khuyết tật không có nghĩa là khổ”

Có lẽ một trong những thông điệp mạnh mẽ nhất từ hành trình của Phạm Việt Hoài là: “Khuyết tật không có nghĩa là khổ.”

Người khuyết tật có thể cần sự hỗ trợ, nhưng điều họ cần hơn cả là cơ hội để tự lập.

Theo câu chuyện được chia sẻ về Kym Việt, có những người khuyết tật từng rơi vào trạng thái phụ thuộc quá lâu vào gia đình, chỉ ăn, ngủ, nghỉ và gần như không có cơ hội tham gia vào đời sống xã hội. Khi đến làm việc tại xưởng sản xuất, họ dần trở nên khỏe mạnh, tự tin, yêu đời và chủ động hơn.

Điều thay đổi không chỉ là thu nhập.

Đó còn là cảm giác mình có ích, có năng lực, có đồng nghiệp, có trách nhiệm và có vị trí trong cộng đồng.

Vì vậy, tạo việc làm cho người khuyết tật không chỉ là một giải pháp kinh tế. Đó còn là một giải pháp về phát triển con người.

Bài học cho doanh nghiệp xã hội và hệ sinh thái tạo tác động

Câu chuyện Kym Việt gợi mở nhiều bài học quan trọng cho những cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức đang theo đuổi Social Impact.

Thứ nhất, tác động xã hội cần được xây dựng trên một mô hình có tính bền vững.

Thứ hai, người thụ hưởng không nên chỉ được nhìn nhận dưới góc độ “đối tượng cần giúp đỡ”, mà cần được trao cơ hội để trở thành người tham gia và tạo ra giá trị.

Thứ ba, chất lượng sản phẩm và dịch vụ vẫn là nền tảng của một doanh nghiệp. Tác động xã hội không thể trở thành lý do để bỏ qua tiêu chuẩn thị trường.

Và cuối cùng, thay đổi xã hội không nhất thiết bắt đầu từ những dự án thật lớn. Đôi khi, nó bắt đầu từ một công việc, một sản phẩm, một lớp đào tạo hay một cơ hội được trao đúng lúc.

Từ một doanh nghiệp xã hội đến cảm hứng kiến tạo giá trị

Hành trình của Kym Việt cho thấy doanh nghiệp hoàn toàn có thể trở thành bệ đỡ cho con người, đặc biệt là những nhóm đang gặp rào cản trong việc tiếp cận giáo dục, nghề nghiệp và cơ hội phát triển.

Điều đáng trân trọng trong câu chuyện của doanh nhân Phạm Việt Hoài không chỉ nằm ở việc tạo ra những sản phẩm thú nhồi bông hay đồ lưu niệm. Giá trị lớn hơn nằm ở việc ông và đội ngũ Kym Việt đã góp phần xây dựng một cách nhìn khác về người khuyết tật: họ không chỉ là người cần được giúp đỡ; họ có thể học nghề, làm việc, sáng tạo, tạo ra thu nhập và đóng góp cho xã hội.

Với định hướng thúc đẩy Human Development, Education, Community Building và Social Impact, MuoiBa SaoSang Ecosystem tin rằng những câu chuyện như Kym Việt cần được lan tỏa để tạo thêm cảm hứng cho cộng đồng doanh nghiệp, các nhà giáo dục, người trẻ và những người đang muốn bắt đầu hành trình tạo tác động.

Bởi một xã hội phát triển không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế, mà còn bằng việc bao nhiêu người có cơ hội được phát triển, được làm việc, được tự lập và được sống một cuộc đời có giá trị.

Và đôi khi, một sản phẩm nhỏ được làm bằng đôi tay của người khuyết tật có thể mang theo một thông điệp rất lớn:

Trao cơ hội thay vì lòng thương hại.
Trao năng lực thay vì sự phụ thuộc.
Trao niềm tin để mỗi người có thể tự mình tạo ra giá trị.