Nguyễn Thị Vân – Người kiến tạo cơ hội hòa nhập và phát triển năng lực cho người khuyết tật

Lĩnh vực: Hòa nhập xã hội · Quyền người khuyết tật · Phát triển năng lực

Trong hành trình kiến tạo một xã hội bình đẳng và nhân văn, tác động cộng đồng không chỉ được đo bằng những hỗ trợ trước mắt, mà còn nằm ở khả năng mở ra cơ hội để mỗi người tự quyết định cuộc đời mình. Hành trình gắn với Nguyễn Thị Vân và Doanh nghiệp xã hội Đời Rất Đẹp (DrD) là một câu chuyện tiêu biểu về nỗ lực thúc đẩy quyền người khuyết tật, phát triển năng lực cá nhân và xây dựng một xã hội hòa nhập hơn.

Từ niềm tin về quyền được trao quyền đến hành trình DrD

Khoảng năm 2005, từ một góc nhỏ tại Khoa Công tác Xã hội, Trường Đại học Mở TP.HCM, chương trình Khuyết tật và Phát triển (Disability Research and Capacity Development – DrD) bắt đầu hình thành với niềm tin rằng người khuyết tật xứng đáng được tôn trọng, trao quyền và chủ động quyết định tương lai của mình.

Khởi đầu từ bốn con người cùng chung lý tưởng, DrD từng bước phát triển giữa những hạn chế về nguồn lực và các định kiến xã hội. Thách thức không chỉ nằm ở việc tháo gỡ những rào cản vật lý, mà còn là thay đổi cách cộng đồng nhìn nhận người khuyết tật và giúp chính họ củng cố sự tự tin, nhận diện năng lực, phát huy tiếng nói của mình.

Thay vì tiếp cận người khuyết tật chủ yếu qua sự thương hại, DrD hướng đến một cách nhìn khác: mỗi người đều có phẩm giá, năng lực và quyền tham gia bình đẳng vào đời sống xã hội. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thúc đẩy sự chuyển dịch từ hỗ trợ thụ động sang trao quyền, từ phụ thuộc sang chủ động và từ bị giới hạn cơ hội sang có khả năng đóng góp cho cộng đồng.

Đời Rất Đẹp: Phát triển năng lực để mở rộng cơ hội

Năm 2010, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Năng lực Người khuyết tật chính thức được thành lập. Đến năm 2023, tổ chức bước sang giai đoạn phát triển mới với tên gọi Doanh nghiệp xã hội Đời Rất Đẹp (DrD), tiếp tục theo đuổi sứ mệnh thúc đẩy quyền, năng lực và cơ hội hòa nhập của người khuyết tật.

Các hoạt động của DrD tập trung vào những lĩnh vực thiết thực như giáo dục, đào tạo nghề, việc làm, sinh kế và phát triển cộng đồng. Những lĩnh vực này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau: giáo dục giúp mở rộng tri thức; đào tạo nghề hỗ trợ phát triển kỹ năng; cơ hội việc làm và sinh kế góp phần tăng tính tự chủ; trong khi các hoạt động cộng đồng tạo điều kiện để người khuyết tật tham gia, kết nối và khẳng định vai trò xã hội.

Giá trị của cách tiếp cận này không chỉ nằm ở việc cung cấp dịch vụ hỗ trợ, mà còn ở khả năng tạo dựng những điều kiện để người khuyết tật phát huy thế mạnh, đưa ra lựa chọn và trở thành chủ thể của quá trình phát triển.

Trong hành trình ấy, tinh thần gắn với Nguyễn Thị Vân và DrD cho thấy một thông điệp quan trọng: hòa nhập xã hội không phải là việc cộng đồng đơn phương giúp đỡ một nhóm người, mà là quá trình cùng tháo gỡ rào cản, mở rộng cơ hội và bảo đảm mọi người được tham gia một cách bình đẳng.

Những dấu ấn tạo tác động cho cộng đồng

Theo các số liệu được DrD công bố trong thông tin giới thiệu về hành trình phát triển của tổ chức, những nỗ lực trong khoảng hai thập kỷ đã tạo ra các dấu ấn đáng chú ý:

• Hơn 25.000 người khuyết tật được trao quyền thông qua các hoạt động giáo dục, đào tạo nghề, việc làm, sinh kế và phát triển cộng đồng.
• Hơn 500 dự án hợp tác được triển khai cùng các đối tác trong nước và quốc tế.
• Hơn 40 giải thưởng ghi nhận những nỗ lực và đóng góp của tổ chức.
• Hơn 20 triệu người được tiếp cận các hoạt động nâng cao nhận thức, góp phần lan tỏa giá trị bình đẳng và hòa nhập.

Những con số này phản ánh quy mô hoạt động của DrD, đồng thời cho thấy vai trò của hợp tác xã hội trong việc thúc đẩy thay đổi nhận thức và mở rộng cơ hội cho người khuyết tật. Đằng sau mỗi chương trình là sự tham gia của nhiều bên: người khuyết tật, gia đình, cộng đồng, tổ chức xã hội, đối tác và nhà tài trợ.

Tác động bền vững vì thế không chỉ đến từ một cá nhân hay tổ chức, mà được hình thành khi nhiều nguồn lực cùng hướng đến mục tiêu chung và tạo ra những thay đổi có ý nghĩa trong đời sống.

Bài học cho những người kiến tạo tác động xã hội

Từ hành trình của DrD, có thể rút ra ba bài học quan trọng dành cho những người đang theo đuổi các sáng kiến cộng đồng.

Thứ nhất, hãy bắt đầu từ nhu cầu và tiếng nói của cộng đồng. Một dự án có ý nghĩa cần hiểu rõ những rào cản mà người thụ hưởng đang đối mặt, thay vì áp đặt giải pháp từ góc nhìn bên ngoài.

Thứ hai, trao quyền quan trọng không kém hỗ trợ. Những nguồn lực được cung cấp sẽ tạo ra giá trị lâu dài hơn khi đi cùng cơ hội học tập, phát triển năng lực, tự chủ và tham gia vào quá trình ra quyết định.

Thứ ba, tác động xã hội cần sự hợp tác và tính bền vững. Để mở rộng cơ hội bình đẳng, các sáng kiến cần kết nối cộng đồng, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục, tổ chức xã hội và những đối tác có chung cam kết.

Đối với người trẻ đang xây dựng dự án cộng đồng, câu chuyện của DrD nhắc nhở rằng thay đổi không nhất thiết bắt đầu bằng nguồn lực lớn. Một niềm tin rõ ràng, sự kiên định và giải pháp xuất phát từ nhu cầu thực tế có thể trở thành nền móng cho những hành trình dài hạn.

Để mỗi người đều có cơ hội sống một cuộc đời mình lựa chọn

Hành trình gắn với Nguyễn Thị Vân và DrD gợi mở một cách nhìn sâu sắc về phát triển cộng đồng: không dừng lại ở việc hỗ trợ những người gặp khó khăn, mà hướng đến xây dựng môi trường nơi mỗi người được tôn trọng, phát triển năng lực và có cơ hội đóng góp.

Tại MuoiBa SaoSang Ecosystem, chúng tôi tin rằng một xã hội phát triển bền vững cần được kiến tạo từ những con người có năng lực, những cộng đồng biết trao quyền và những sáng kiến tạo ra giá trị thực chất. Câu chuyện về hòa nhập xã hội và quyền người khuyết tật là lời nhắc nhở rằng sự khác biệt không nên trở thành rào cản, và cơ hội phát triển cần được mở rộng cho tất cả mọi người.

Bởi một cộng đồng thực sự tiến bộ không chỉ được đánh giá qua cách chúng ta hỗ trợ những người yếu thế, mà còn qua cách chúng ta cùng xây dựng một xã hội nơi mọi người đều có quyền lựa chọn, tham gia và phát huy giá trị của chính mình.